Koszt rozwodu w 2025. Ile kosztuje rozwód?

Koszt rozwodu uzależniony jest między innymi od zgodności małżonków co do jego orzeczenia (innymi słowy, czy oboje małżonkowie chcą rozwodu). Ponadto, czy małżonkom zależy na orzekaniu o winie w rozkładzie pożycia, a także od tego, czy posiadają oni wspólne małoletnie dzieci i nie są sporni m.in. w zakresie władzy rodzicielskiej, uregulowania kontaktów, czy też obowiązku alimentacyjnego względem nich. W przypadku braku zgodności małżonków w powyższych kwestiach, najprawdopodobniej w postępowaniu sądowym koniecznym stanie się przeprowadzenie dodatkowych dowodów w postaci chociażby przesłuchania świadków, czy też wydania opinii przez biegłych sądowych, co przekłada się na koszt procesu.

Pozew rozwodowy

Pozew rozwodowy powinien czynić zadość wymogom wynikającym z art. 187 k.p.c. oraz art. 126 k.p.c. Należy pamiętać o dołączeniu do pozwu załączników, w tym m.in. potwierdzenia uiszczenia opłaty sądowej oraz odpisu skróconego aktu małżeństwa stron, a jeżeli małżonkowie mają małoletnie dzieci, także odpisu skróconego aktu urodzenia każdego z dzieci.

Z uzasadnienia pozwu powinien wynikać przebieg dotychczasowego małżeństwa oraz przyczyna jego rozkładu. Ponadto w piśmie należy opisać oraz wykazać, iż doszło do trwałego oraz zupełnego rozkładu pożycia małżeńskiego stron.

Pozew należy złożyć do sądu okręgowego, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich ma w tym okręgu miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu. Jeżeli takie ustalenie nie jest możliwe, wówczas wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej. Gdy tej podstawy także nie ma, wówczas właściwy pozostaje sąd miejsca zamieszkania powoda (tj. małżonka, który chce złożyć pozew o rozwód).

Wbrew pozorom pozew rozwodowy nie jest tak prostym i intuicyjnym pismem, jakby się mogło wydawać. Warto skorzystać w tym zakresie z pomocy profesjonalisty. Pozwoli to uniknąć chociażby konieczności uzupełniania braków formalnych, które wydłużają w czasie postępowanie. Ponadto wiedza i doświadczenie pełnomocnika, z całą pewnością pozwoli na sprawniejsze przeprowadzenie przedmiotowego procesu.

Jak wygląda sprawa rozwodowa?

Sprawę o rozwód inicjuje złożenie pozwu. Kolejno sąd, po zbadaniu czy pismo spełnia wszelkie wymogi formalne, przesyła odpis pozwu wraz z załącznikami do współmałżonka, zobowiązując go do pisemnego ustosunkowania się do jego treści, najczęściej w terminie 14 dni od daty odbioru. Jeżeli ten wykona zobowiązanie prawidłowo, sąd dostarczy odpis jego pisma drugiej stronie (przy złożeniu, że oboje małżonkowie nie są reprezentowani przez profesjonalnych pełnomocników – wówczas pełnomocnicy zobowiązani są doręczać sobie nawzajem odpisy pism, które kierują do sądu. UWAGA: bez względu na to, czy strona powodowa jest reprezentowana przez pełnomocnika, czy też sama działa w sprawie, pozew zawsze składa się w dwóch egzemplarzach bezpośrednio do sądu). Jednakże, gdy pozew bądź odpowiedź na pozew zawiera braki formalne, sąd wzywa do ich uzupełnienia, przed skierowaniem jego odpisu do drugiej strony. Dopiero prawidłowe uzupełnienie braków, skutkuje podjęciem kolejnych czynności przez sąd. Kolejno sąd wyznacza rozprawę, która w sprawie o rozwód jest co do zasady obligatoryjna, a dokładniej obligatoryjny pozostaje dowód z przesłuchania stron. Niestety od dnia złożenia pozwu do sądu do terminu rozprawy może upłynąć sporo czasu, nawet kilka miesięcy.

Na rozprawie sąd bada, czy doszło do zupełnego oraz trwałego rozkładu pożycia małżeńskiego oraz czy istnieją jakiekolwiek perspektywy na utrzymanie związku. Poza tym, sąd sprawdza, czy w sprawie nie istnieją negatywne przesłanki orzeczenia rozwodu. Co do zasady bowiem, jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia, każdy z małżonków może żądać, ażeby sąd rozwiązał małżeństwo przez rozwód. Jednakże mimo zupełnego i trwałego rozkładu pożycia rozwód nie jest dopuszczalny, jeżeli wskutek niego miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków albo jeżeli z innych względów orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Rozwód nie jest również dopuszczalny, jeżeli żąda go małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, chyba że drugi małżonek wyrazi zgodę na rozwód albo że odmowa jego zgody na rozwód jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego (art. 56 § 1 – 3 k.r.o.).

Przesłanka określona w art. 56 § 2 k.r.o. ma na celu ochronę dziecka przed negatywnymi skutkami rozwodu rodziców, nie jest zaś w stanie go chronić przed skutkami rozkładu pożycia pomiędzy nimi. Dla stwierdzenia tej przesłanki konieczne jest zbadanie w postępowaniu sądowym wpływu rozkładu pożycia małżeńskiego na osobę dziecka, określenie warunków w jakich udzielenie rozwodu może wywołać bardziej ujemne skutki dla dziecka, aniżeli te które są wynikiem zupełnego i trwałego rozkładu pożycia między małżonkami – rodzicami dziecka. Rozwód niewątpliwe zagraża interesowi dziecka, gdy rozkład pożycia nie wywołuje ujemnych skutków w stosunku do jego osoby. Z zasady w interesie dziecka leży, aby wychowywało się w rodzinie, w której prawidłowo realizowane są funkcje ojca i matki w tym, aby nie było rozłączone z żadnym z rodziców, chodzi jednak o rodzinę faktycznie funkcjonującą, a nie tylko utrzymywaną formalnie przez prawo. Dla zastosowania art. 56 § 2 zd. 1 k.r.o. trzeba odpowiedzieć na pytanie, dlaczego utrzymywanie martwego małżeństwa służy dobru dziecka (tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 8 kwietnia 2010 r., I ACa 83/10).

W sprawie o rozwód sąd rozpytuje o przebieg małżeństwa oraz o to co spowodowało jego rozkład. Sąd przeprowadza dowody zgłoszone przez strony, a więc m.in. dowód z dokumentów, z zeznań świadków, przesłuchania stron. Ponadto, jeżeli małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci, Sąd zobligowany jest zbadać, czy rozwód nie będzie sprzeczny z ich dobrem, a ponadto rozeznać się co do sytuacji bytowej, emocjonalnej oraz rozwojowej dzieci.

O pytaniach zadawanych przez sąd w sprawie rozwodowej, pisaliśmy zaś w artykule “Jakie dowody do rozwodu z orzeczeniem o winie?” do zapoznania się z którym serdecznie zapraszamy.

Kto ponosi koszty rozwodu? Jakie są dodatkowe koszty rozwodu?

Zgodnie z jedną z głównych zasad postępowania cywilnego, strona przegrywająca ponosi koszty procesu. Postępowanie o rozwód nie jest jednak jednoznaczne pod tym kątem, albowiem rozkład kosztów zależy od tego czy sprawa ma charakter sporny, czy też nie.

Małżonek wraz z wniesieniem pozwu o rozwód winien do niego załączyć potwierdzenie uiszczenia stosownej opłaty sądowej od tego pisma. W roku 2024 przedmiotowa opłata wynosi 600,00 zł i należy ją wnieść do sądu, do którego zostanie skierowany pozew. Jeżeli w sprawie zaistnieje konieczność przeprowadzenia dodatkowych dowodów, np. opinii biegłych sądowych, wówczas sąd zażąda od strony bądź czasami obu stron uiszczenia zaliczki na wydatki biegłego, rozliczając to kolejno odpowiednio w wyroku rozwodowym.

Jeżeli małżonkowie są zgodni co do orzeczenia rozwodu, wówczas po prawomocnym zakończeniu postępowania sąd zwróci stronie powodowej (tj. małżonkowi, który wniósł pozew do sądu wraz z opłatą) kwotę 300,00 zł, wydatkując ją ze Skarbu Państwa. Gdy w sprawie nie trzeba będzie pokrywać innych wydatków, sąd zasądzi nadto od drugiego małżonka kwotę 150,00 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia. W przypadku konieczności poniesienia w toku sprawy dodatkowych wydatków, przy założeniu zgodności stron postępowania, sąd najprawdopodobniej rozdzieli je po połowie. Tytułem przykładu: jeżeli jeden z małżonków w toku sprawy zostanie zobligowany przez sąd do pokrycia zaliczki na opinię biegłego w kwocie 300,00 zł, wówczas sąd w wyroku zasądzi od drugiego małżonka na rzecz tego, który ten wydatek pokrył kwotę 150,00 zł. Ponadto, jeśli w sprawie którakolwiek ze stron będzie reprezentowana przez pełnomocnika, a małżonkowie będą niesporni, sąd nie zasądzi kosztów zastępstwa procesowego od współmałżonka. Przedmiotowa kwestia inaczej będzie się jednak kształtować w przypadku spornego postępowania rozwodowego.

Jeżeli sprawa rozwodowa będzie miała sporny charakter, sąd najprawdopodobniej będzie kierował się zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, uregulowaną w art. 98 § 1 k.p.c. zgodnie z którą strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Oczywiście od tej zasady istnieją wyjątki, o których wspominaliśmy m.in. w artykule nt. kosztów procesu i kosztów sądowych

Warto pamiętać jednocześnie o instytucji zwolnienia z kosztów sądowych. W przypadku bowiem, gdy sytuacja finansowa strony jest na tyle trudna, że niemożliwym pozostaje pokrycie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny lub poniesienie takowego wydatku narazi ją na taki uszczerbek, strona może wnosić o zwolnienie jej z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Wówczas do pisma procesowego (pozwu bądź odpowiedzi na pozew) należy załączyć wypełnione zgodnie z instrukcją oraz własnoręcznie podpisane oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania.

Przeczytaj również:

Jakie dowody do rozwodu z orzeczeniem o winie?

Ile trwa rozwód bez orzekania o winie?

Czym jest umowa dożywocia?