Ile trwa sprawa spadkowa? Ile czeka się na sprawę spadkową w sądzie?
Sprawa spadkowa, a dokładniej sprawa o stwierdzenie nabycia spadku, może trwać od kilku miesięcy do kilku lat.
Czas trwania postępowania uzależniony jest od wielu czynników, między innymi od stopnia skomplikowania sprawy, czy też od tego, czy znamy dokładny krąg spadkobierców i posiadamy wszelkie niezbędne dla sprawy dokumenty. Nie bez znaczenia pozostaje przy tym zgodność spadkobierców w sprawie, albowiem ich sprzeczne stanowiska zdecydowanie mogą wydłużyć ją w czasie. Jeden z częściej występujących sporów pomiędzy stronami dotyczy ważności testamentu. Istotna jest także poprawność złożonego wniosku oraz innych pism, albowiem wzywanie przez sąd do uzupełnienia braków także znacznie wpływa na przebieg rozpoznania sprawy.
Jak wygląda pierwsza rozprawa spadkowa?
Warto zacząć od tego, że pierwsza rozprawa spadkowa może być jednocześnie ostatnią, w szczególności, jeżeli wszyscy spadkobiercy są zgodni co do tego kto i w jaki sposób ma nabyć spadek.
Na rozprawie sąd przesłuchuje strony postępowania oraz świadków (jeżeli takowi zostali powołani w sprawie). Sąd zadaje im pytania dotyczące osoby spadkodawcy (m.in. kiedy i gdzie spadkodawca zmarł, gdzie mieszkał przed śmiercią), majątku spadkowego (m.in. czy w skład spadku wchodzi nieruchomość, przedsiębiorstwo), ustala krąg spadkobierców (czy spadkodawca w chwili śmierci był zamężny/żonaty, czy miał dzieci, czy ktoś odrzucił spadek po nim) oraz inne okoliczności niezbędne do prawidłowego stwierdzenia nabycia spadku (czy spadkodawca pozostawił testament, czy toczyło się już postępowanie spadkowe w tym przedmiocie bądź też został sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza).
Ponadto podczas rozprawy, sąd odbiera zapewnienia spadkowe.
Sąd może odebrać zapewnienie spadkowe tylko od jednego ze spadkobierców. Najczęściej jest nim wnioskodawca, niemniej nie jest to zasadą – może być nim także uczestnik postępowania. Zapewnienie spadkowe może być bowiem złożone wyłącznie przez zgłaszającego się spadkobiercę. Pod pojęciem „zgłaszającego się spadkobiercy” należy rozumieć także osobę, która stawia się na rozprawę na wezwanie sądu, a więc nie tylko wnioskodawcę. Od pozostałych spadkobierców sąd może odebrać wówczas tylko potwierdzenie złożonego uprzednio przez inną osobę zapewnienia. Takowe potwierdzenie w skutkach jest równoznaczne z zapewnieniem. Zapewnienie spadkowe składa się do protokołu.
Jeżeli spadkodawca pozostawił testament, może się zdarzyć, że sąd podczas rozprawy go otworzy i ogłosi.
UWAGA: Zapewnienie złożone w trybie art. 671 KPC może być przyjęte tylko za dowód, że nie ma innych spadkobierców. Zatem niezależnie od tego, czy i jakiej treści zapewnienie zostało złożone sąd bada z urzędu kto nabył prawa do spadku (tak: postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 14 kwietnia 1999 r., sygn. akt: III CKU 38/98).
Czy trzeba być obecnym na sprawie spadkowej?
Odpowiedź na to pytanie brzmi: to zależy.
Jak już zostało uprzednio wspomniane, sąd winien odebrać zapewnienie spadkowe chociaż od jednego ze spadkobierców. Zatem nie wszystkie osoby muszą być obecne na rozprawie. Wystarczy, że stawi się albo wnioskodawca, albo jeden z uczestników postępowania. Fakt nieobecności pozostałych osób nie będzie stanowił przeszkody w rozpoznaniu sprawy, pod warunkiem, iż odbiorą oni prawidłowo korespondencję z sądu oraz zawiadomienie o terminie rozprawy, w tym będą wykonywać zobowiązania sądu zgodnie z jego zarządzeniem.
Co się dzieje w przypadku, gdy żadny ze spadkobierców nie stawi się na rozprawę?
Jeżeli spadkobiercy przebywają poza granicami Polski, sąd może zobowiązać ich do złożenia zapewnienia spadkowego w kraju, w którym na daną chwilę przebywają. Przedmiotowej czynności można wówczas dokonać za pośrednictwem polskiej ambasady.
Jeżeli pomimo podjętych prób oraz ponownych wezwań sądowi nie uda się odebrać zapewnienia spadkowego, wówczas sąd może zarządzić wezwanie spadkobierców poprzez ogłoszenie. W myśl bowiem art. 672 k.p.c. jeżeli zapewnienie nie było złożone albo jeżeli zapewnienie lub inne dowody nie będą uznane przez sąd za wystarczające, w szczególności gdy nie udało się ustalić spadkobierców, o których mowa w art. 669 zdanie drugie, postanowienie w sprawie stwierdzenia nabycia spadku może zapaść dopiero po wezwaniu spadkobierców przez ogłoszenie.
Jak przyspieszyć sprawę spadkową w sądzie?
Podstawowa i jedna z fundamentalnych kwestii: sporządź prawidłowo wniosek, możliwie jak najszybciej po dacie otwarcia spadku.
Jak już zostało wspomniane w uprzedniej części niniejszego artykułu, niebagatelny wpływ na przebieg sprawy ma prawidłowość i kompletność wniosku. Wszelkie stwierdzone przez sąd braki formalne, wadliwości, niejasności co do treści wymagające składania przez stronę dodatkowych wyjaśnień na piśmie, czy chociażby niezałączenie wszelkich niezbędnych dokumentów do wniosku, na starcie wydłuży niepotrzebnie postępowanie.
Dlatego też rozsądnym pozostaje skorzystanie już na tym etapie z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, który z całą pewnością pomoże przejść przez sprawę sprawnie i bez większych komplikacji.
Warto też, by wnioskodawcy oraz uczestnicy postępowania ze sobą współpracowali, byli zgodni w sprawie oraz unikali wzajemnych konfliktów. Choć jak wiadomo, z tym bywa w praktyce niestety różnie.
Mateusz Szczurek
Adwokat
Jestem adwokatem specjalizującym się prawie spółek handlowych. Zasiadam w radach nadzorczych i przewodniczę ich pracom. Znajomość świata biznesu przekuwam w przewagę swoich klientów. Doradzam w przedsięwzięciach mających na celu pozyskanie finansowania na rynku Private Equity oraz tworzę dokumentację pod określone finansowanie (m.in. Joint Venture, Venture Capital, crowdfunding, pożyczki czy nabywanie udziałów w podwyższanym kapitale zakładowym). Przeprowadzam audyty prawne spółek (Due Diligence), fuzje i przejęcia (M&A), a także tworzę i przekształcam spółki na określone zapotrzebowanie klienta.
Zajmuję się także transakcjami w obrocie nieruchomościami oraz wsparciem prawnym dla inwestycji deweloperskich.
Przeczytaj również: